فن کولر ماشین یکی از اجزای اساسی سیستم تهویه مطبوع اتومبیل است که به خنک کردن فضای داخلی و تامین دمای مناسب سرنشینان کمک میکند. این فن به طور معمول در کنار سیستم کندانسور و اواپراتور قرار دارد و وظیفهاش گردش هوا در داخل کابین و انتقال هوای خنک به سمت سرنشینان است. استفاده از کولر ماشین در تابستان یکی از نیازهای هر رانندهای هست چرا که عبور از این گرمای وحشتناک بدون کولر سخت و طاقتفرساست و خرابی کولر در روزهای گرم تابستان میتواند موجب کلافگی برای راننده و سرنشینان خودرو شود.
دلایل و شرایط مختلفی برای عدم عملکرد کولر یا وزش هوای گرم وجود دارد که یکی از این دلایل، کار نکردن فن کولر ماشین است که وظیفه خنک کردن مبرد عبوری از کندانسور سیستم تهویه را بر عهده دارد. بنابراین، خرابی فن میتواند به طور جدی عملکرد سیستم تهویه خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. حالا اگر میخواهید بدانید چرا فن کولر ماشین کار نمیکند و روشهای حل این مشکل چیست؛ خواندن این مقاله را از دست ندهید.
فن کولر چیست و چگونه کار میکند؟
سیستم تهویه مطبوع خودرو شامل قسمتهای مختلفی هست تا بتواند عملکرد مناسبی داشته باشد که یکی از این بخشها، فن کولر است. این فن وظیفه دارد که هوای خنک را از خارج به داخل اتومبیل منتقل کند و باعث خنکی مطلوب هوا بشود. برای درک بهتر عملکرد فن کولر، لازم است ابتدا با اجزای اصلی سیستم تهویه مطبوع خودرو آشنا شویم. یکی از بخشهای آن کمپرسور بوده این قطعه مسئول فشردهسازی مبرد و انتقال آن به کندانسور است. کندانسور نیز، مبرد فشرده شده حرارت خود را از دست میدهد و به مایع تبدیل میشود. قسمت بعدی فن است که وظیفه آن، خنک کردن مبرد در کندانسور و همچنین توزیع هوای خنک در کابین است. در مرحله بعد اواپراتور بوده که در این قسمت، مبرد مایع تبدیل به گاز میشود و حرارت کابین را جذب میکند. سپس نوبت فیلتر کابین هست که به تمیز کردن هوای ورودی به کابین کمک میکند؛ در نهایت هوای خنک از دریچههای کولر به داخل خودرو میرسد.
لازم به ذکر است که این فن به طور مداوم در حال کار بوده تا هوای خنک را به صورت یکنواخت در فضای داخلی خودرو توزیع کند. بدون فن کولر، سیستم تهویه مطبوع نمیتواند به درستی عمل کند. اگر فن خراب باشد یا به درستی کار نکند، هوای خنک به خوبی به کابین منتقل نخواهد شد و امکان دارد سرنشینان با هوای گرم مواجه شوند. همچنین، فن کولر فعالیت کرده تا مبرد به درستی در سیستم گردش نماید و از ایجاد فشار اضافی در سیستم جلوگیری کند.
دلایل کار نکردن فن کولر ماشین
اهمیت این قسمت از سیستم تهویه را دانستیم و حالا باید بدانید کار نکردن فن کولر ماشین به چه دلیل است. عوامل متعددی وجود دارد که میتوان نام برد. مثلا یکی از علل اصلی عدم عملکرد فن کولر، خرابی یا سوختن موتور فن است که باعث میشود فن نتواند بچرخد. و یا یکی دیگر از عوامل کار نکردن فن کولر ماشین کثیفی فیلتر هوا هست که فیلتر هوای کثیف یا مسدود شده میتواند جریان هوا را کاهش دهد و در نتیجه کارکرد فن را تحت تأثیر قرار دهد.
در کل دلایل کار نکردن فن کولر ماشین بسیار است و مهمترین آنها شامل:
- خرابی فیوز فن کولر ماشین
- آسیب دیدن و عدم فعالیت رله فن
- مشکل در کارکرد الکتروموتور فن
- نشتی گاز در سیکل تبرید تهویه
- خراب شدن پرههای فن کولر
- مشکل در سیمکشی قسمت فن
- کثیفی فن کولر و کندانسور
- مشکلات در ترموستات
- ایراد در سنسور سیستم تهویه
میگردد که در زمان کار نکردن فن کولر خودرو نیازمند آن بوده تا هر یک را چک کرده و رفع نمایید. البته تشخیص دقیق مشکل نیاز به بررسی تخصصی دارد و میبایست به یک تعمیرکار متخصص مراجعه کنید. در ادامه ما هر یک را توضیح میدهیم تا بتوانید مشکل اصلی را به راحتی تشخیص دهید.
۱- خرابی فیوز فن کولر ماشین
قطعه فیوز در لوازم یدکی خودرو حیاتی بوده و وظیفه انتقال برق از منبع تغذیه به اجزای الکتریکی را بر عهده دارد. در صورتی که فیوز یک سیستم الکتریکی خراب شود، انتقال برق متوقف میگردد. بنابراین، یکی از دلایل اصلی کار نکردن فن کولر ماشین، خرابی فیوز است. باید توجه داشت که فیوزها قابل تعمیر نیستند و تنها در صورت سوختن از کار میافتند. از این رو، تعویض آن ضروری است. معمولاً فیوز فن کولر در جعبه فیوز خودرو قرار دارد که در بسیاری از مدلهای داخلی، در کنار غربیلک فرمان نصب شده است.
۲- آسیب دیدن و عدم فعالیت رله فن
رله فن کولر یکی از اجزای حیاتی در سیستم تهویه مطبوع خودرو است که وظیفه کنترل و مدیریت جریان برق به فن کولر را بر عهده دارد. اهمیت این رله به چند دلیل برمیگردد. یک مورد اینکه رله به فن کولر کمک نموده تا در زمانهای لازم و با توجه به نیاز، روشن یا خاموش شود. این موضوع باعث صرفهجویی در مصرف برق و جلوگیری از آسیب به سیستم الکتریکی خودرو میشود. همچنین در صورت بروز مشکلاتی مانند اضافهبار یا اتصال کوتاه، رله میتواند به عنوان یک حفاظ عمل کند و از آسیب به سایر اجزای الکتریکی جلوگیری نماید.
از طرفی رله باعث عملکرد بهینه فن و افزایش عمر آن خواهد شد؛ پس اگر همچین قطعهای آسیب ببیند، فن کولر خودرو به درستی فعالیت نکرده و از کار میافتد.
۳- مشکل در کارکرد الکتروموتور فن
گاهی اوقات کار نکردن فن کولر خودرو به وجود آسیب در قسمت الکترو موتور آن بر میگردد. این آسیب ممکن است به علت ضربههای شدید به خودرو ایجاد شود. همچنین، وضعیت نامناسب سیمکشی برق ماشین هم میتواند منجر به سوختن الکترو موتور فن بشود. یکی از نشانههای این مشکل، بوی سوختگی است که پس از روشن کردن کولر خودرو به مشام میرسد. در بسیاری از موارد، خرابی الکترو موتور قابل تعمیر نبوده و نیاز به تعویض دارد.
۴- نشتی گاز در سیکل تبرید تهویه
نشتی گاز مبرد در سیکل تبرید کولر نیز از جمله دلایل کار نکردن فن کولر ماشین هست که میتواند مشکلات جدی در عملکرد سیستم ایجاد کند. این نشتی به دلایل مختلفی از جمله خرابی اتصالات، آسیب به لولههای مبرد یا فرسودگی اجزای سیستم رخ میدهد. هنگامی که گاز مبرد نشت میکند، فشار داخل سیستم کاهش مییابد و این باعث کاهش کارایی کولر میشود. نشانههای نشتی شامل کاهش سرمایش، صدای غیرعادی از سیستم و بوی خاصی میتواند باشد.
۵- خراب شدن پرههای فن کولر
در سیستم تهویه خودرو یکی از مسائلی که وجود دارد، این بوده که فن کولر ماشین در نزدیکی جلو پنجره قرار دارد و در هنگام خطراتی همچون تصادف و برخورد اشیا و یا پرندهها، این قسمت از خودرو آسیب دیده و در نتیجه، پرههای فن نیز خراب میشوند. خراب شدن پرههای فن کولر دیگر دلیل عدم فعالیت فن کولر خودرو بوده و با آسیب دیدن آنها، فن قادر نخواهد بود هوا را به طور صحیح به قسمت کندانسور برساند.
۶- مشکل در سیمکشی قسمت فن
عدم عملکرد دور تند فن در زمان استفاده از کولر میتواند ناشی از مشکلاتی در سیمکشی بخش تهویه اتومبیل باشد. کارشناسان پیشنهاد میکنند که هر ۱۰ تا ۱۲ هزار کیلومتر، وضعیت سیمکشی برق خودرو و سلامت آنها بررسی شود. در برخی موارد، مشکلات سیمکشی میتواند منجر به قطع انتقال برق گردیده و فن را از فعالیت خود باز دارد.
۷- کثیفی فن کولر و کندانسور
جمع شدن گرد و غبار و آلودگی بر روی سطح فن کولر و کندانسور نیز، میتواند به شدت بر عملکرد فن تأثیر بگذارد. زمانی که این سطوح کثیف میشوند، جریان هوا مسدود شده و فن نمیتواند به درستی عمل کند. این مسدودیت باعث کاهش کارایی سیستم تهویه و افزایش فشار بر روی موتور فن میشود، که در نهایت ممکن است منجر به خرابی آن گردد. برای حفظ عملکرد بهینه کولر، تمیز کردن منظم این سطوح اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، توصیه میشود که به صورت دورهای فن و کندانسور را از آلودگیها پاک کنید تا کارایی سیستم تهویه در بهترین حالت خود باقی بماند.
۸- مشکلات در ترموستات
وجود مشکل در ترموستات خودرو میتواند تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد سیستم خنککننده و به تبع آن، فن کولر خودرو داشته باشد. افزایش دمای موتور، عملکرد نامنظم فن، کاهش کارایی سیستم خنککننده، مصرف سوخت بیشتر و آسیب به قطعات دیگر از جمله مواردی هست که میتواند به واسطه مشکلات در ترموستات در خودرو رخ بدهد. زمانی که ترموستات درست کار نکند، فن کولر به صورت نامنظم روشن و خاموش خواهد شد، زیرا سیگنالهای دمایی نادرستی دریافت میکند. برای جلوگیری از این مشکلات و حفظ عملکرد بهینه فن کولر، توصیه میشود در صورت مشاهده هرگونه علائم خرابی ترموستات، سریعاً نسبت به بررسی آن اقدام شود.
۹- ایراد در سنسور سیستم تهویه
این مورد نیز جزء دلایل کار نکردن فن کولر ماشین است. سنسور دمای سیستم تهویه مطبوع خودرو نقش مهمی در عملکرد بهینه و کارآمد این سیستم ایفا میکند. اهمیت این سنسور را میتوان در چند نکته کلیدی خلاصه کرد. از یک سو، سنسور دما به طور مداوم دمای داخل کابین را اندازهگیری کرده و این اطلاعات را به واحد کنترل الکترونیکی سیستم تهویه مطبوع ارسال مینماید؛ این امر امکان تنظیم دقیق دما را حتی تا نیم درجه فراهم میکند. از سوی دیگر، در سیستمهای تهویه مطبوع، سنسور دما منجر خواهد شد تا عملکرد اجزای مختلف سیستم مانند پمپ، فن و سایر قسمتها را به صورت خودکار تنظیم گردد.
همچنین سنسور سیستم تهویه وظایف دیگری همچون: اندازهگیری دقیق دمای گاز مبرد، ارسال اطلاعات به ماژول کنترل سیستم تهویه و کمک به تصمیمگیری برای روشن یا خاموش کردن فن کولر را بر عهده داشته که در صورت خرابی این سنسور، با عدم کارکرد فن کولر و روشن و خاموش شدن نامنظم فن روبرو خواهیم شد. متأسفانه، اکثر سنسورهای دما پس از خرابی تعمیر نمیشوند و باید اقدام به تعویض آنها نمود.
سخن آخر
فن کولر خودرو بخش مهمی از هر خودرویی همچون مزدا نیو ۳ و… است و عملکرد آن را باید زیر نظر داشت تا در صورت هرگونه مشکل آن را رفع کرد. در این مقاله از وبسایت یدکی شاپ مزدا به بررسی علل کار نکردن فن کولر ماشین پرداختیم. توصیه میشود حداقل دو بار در سال، یک بار قبل از شروع فصل گرما و بار دیگر در پایان آن، سیستم کولر خودرو و تهویه آن را مورد بررسی قرار دهید تا هم عملکرد بهتری داشته باشید و هم از آسیب قطعات تهویه اتومبیل جلوگیری گردد.
**********************************************************
🚗 آشنایی با کمپرسور کولر خودرو
🚗 راهکارهای قوی شدن کولر ماشین
🚗 دلایل بالا رفتن آمپر آب هنگام استفاده از کولر
